Czym jest siarkowodór i dlaczego jest tak niebezpieczny?

Siarkowodór (H₂S) to bezbarwny, silnie toksyczny gaz powstający m.in. jako produkt uboczny procesów rafineryjnych.

Zgodnie z informacjami zawartymi w raporcie CSB:

• już 100 ppm uznaje się za stężenie bezpośrednio zagrażające życiu lub zdrowiu,
• stężenia powyżej 1000 ppm mogą prowadzić do niemal natychmiastowej śmierci,
• gaz jest cięższy od powietrza, przemieszcza się przy gruncie,
• tworzy mieszaniny palne z powietrzem.

Co się wydarzyło?

Dlaczego ten raport jest ważny?

Choć zdarzenie miało miejsce w USA, mechanizmy błędów są uniwersalne:

• podobieństwo instalacji procesowych,
• presja czasu podczas remontów,
• prace wykonywane przez podwykonawców,
• poleganie na „wizualnym rozpoznaniu” zamiast formalnej weryfikacji,
• wyłączone systemy detekcji w czasie postoju.

To są dokładnie te obszary, które w Europie podlegają wymaganiom m.in.:

• dyrektywy Seveso III,
• przepisów ATEX,
• przepisów BHP,
• systemów zarządzania bezpieczeństwem procesowym,
• wymagań dot. prac szczególnie niebezpiecznych.

Wnioski praktyczne dla zakładów przemysłowych

To zdarzenie pokazuje, że:

✔ identyfikacja izolacji musi być fizycznie weryfikowana na miejscu pracy,
✔ wyłączenie systemów detekcji wymaga formalnego zarządzania zmianą,
✔ polityki dot. ŚOI nie mogą tworzyć „ślepych punktów” w monitorowaniu zagrożeń,
✔ plan ewakuacji i rozmieszczenie punktów zbiórki muszą uwzględniać możliwy kierunek uwolnienia.

Potrzebujesz wsparcia?

Jeżeli:

• pracujesz w zakładzie chemicznym, rafineryjnym lub gdzie występuje instalacja procesowa,
• zarządzasz postojem remontowym (turnaround),
• współpracujesz z podwykonawcami,
• chcesz przeanalizować system pozwoleń na pracę, detekcję gazów, procedury,
• potrzebujesz audytu PPOŻ / BHP / bezpieczeństwa procesowego – jako kompleksu,

HAZ-CON oferuje wsparcie w zakresie:

🔹 analizy zagrożeń procesowych (HAZID, HAZOP),
🔹 przeglądu systemu permit-to-work,
🔹 audytów bezpieczeństwa chemicznego,
🔹 oceny procedur izolacyjnych i LOTO,
🔹 szkoleń dla kadry technicznej i podwykonawców.

Bezpieczeństwo procesowe to nie dokument – to system, który musi działać w praktyce.

Aby wypełnić ten formularz, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce.

Imię i nazwisko *

Pierwszy

Ostatni

e-mail Imię nazwisko

Adres e-mail *

Wiadomość

Zgoda RODO *

• Zgadzam się na przechowywanie przesłanych przeze mnie informacji w tej witrynie internetowej do celów udzielenia odpowiedzi na moje zapytanie.

Prześlij

📄 Źródło:
U.S. Chemical Safety and Hazard Investigation Board – Fatal Hydrogen Sulfide Release at PEMEX Deer Park Refinery, Investigation Update, March 2025

The post Śmiertelne uwolnienie siarkowodoru (H₂S) w rafinerii PEMEX – raport końcowy CSB (2026) first appeared on Firma Ppoż HAZ-CON.

Poniżej przybliżyliśmy zagadnienia związane z zagrożeniami wynikającymi z ładowania i magazynowania baterii akumulatorowych kwasowo-ołowiowych wózków jezdniowych.

Dowiesz się z poniższego artykułu:

• jakie zagrożenie występuje podczas ładowania jak i magazynowania baterii,
• jaka jest różnica między stanowiskiem ładowania baterii akumulatorowych a pomieszczeniem,
• czy możesz usytuować miejsce ładowania baterii w magazynie lub na hali produkcyjnej,
• jakie wymagania przeciwpożarowe musi spełniać stanowisko ładowania baterii akumulatorowych,
• jakie wymagania przeciwpożarowe musi spełniać pomieszczenie ładowania baterii akumulatorowych,
• jak często dochodzi do pożarów lub wybuchów baterii,
• dlatego dochodzi do tych zdarzeń,
• jak zapobiegać pożarom i/lub wybuchom związanym z ładowaniem lub/i magazynowaniem akumulatorów/baterii.

Akumulatory trakcyjne kwasowo-ołowiowe

Jakie zagrożenie występuje podczas ładowania jak i magazynowania baterii?

Podczas ładowania wózków widłowych z akumulatorem trakcyjnym kwasowo-ołowiowym w wyniku elektrolizy wody przez prąd przeładowania wydziela się wodór i tlen.

Z tego powodu należy wyszczególnić następujące zagrożenia:

• zagrożenie pożarem przez wydzielające się ciepło: podczas ładowania akumulatora generowane jest ciepło w wyniku reakcji egzotermicznej. Zbyt duża ilość ciepła może prowadzić do pożaru,
• zagrożenie wydzielającym się wodorem o właściwościach wybuchowych: wodór jest lżejszy od powietrza i unosi się do góry. Dlatego podczas ładowania zawsze należy zapewnić odpowiednią wentylację. Jeżeli wskutek emisji do otaczającej atmosfery stężenie wodoru w powietrzu przekroczy 4%, powstaje mieszanina wybuchowa.

Stanowisko ładowania baterii a pomieszczenia do przechowywania i/ lub ładowania baterii akumulatorowych wózków jezdniowych

Czym jest stanowisko ładowania baterii akumulatorowych wózków jezdniowych?

Stanowisko stanowi wydzieloną część pomieszczenia magazynowego/produkcyjnego, która jest oznakowana i przystosowana pod ładowanie baterii.

Czym jest pomieszczenie do przechowywania i/lub ładowania baterii akumulatorowych wózków jezdniowych?

Pomieszczenie stanowi wiele stanowisk ładowania baterii akumulatorowych wózków jezdniowych i jest przeznaczona tylko i wyłącznie do tego celu. Pomieszczenie takie powinno być odpowiednio dostosowane do występującego zagrożenia np. między innymi w detekcję wodoru czy wentylację wyciągową miejscową.

Czy można wyznaczyć miejsce ładowania baterii w magazynie lub na hali produkcyjnej?

Nie ma obecnie żadnego bezpośredniego zakazu aby takie stanowisko umieścić w magazynie lub na hali produkcyjnej poza innymi pośrednimi zakazami i wytycznymi. Mimo wszystko musimy pamiętać, że pomieszczenia nie są z przysłowiowej gumy i w niektórych przypadkach chociażby 2 stanowiska mogą być dużym zagrożeniem i wymagać odrębnego pomieszczenia.

Wybierając odpowiednie miejsce na stanowisko ładowania baterii lub weryfikując wybrane miejsce musimy określić:

• czy w pomieszczeniu, w którym chcemy zorganizować stanowisko ładowania baterii jest odpowiednia przestrzeń zapewniająca bezpieczne warunki ewakuacji oraz dostęp do podręcznego sprzętu gaśniczego,
• czy stanowisko znajduje się w bezpiecznej odległości od: dróg transportu, źródeł zapłonu,
• czy jest możliwe zapewnienie wentylacji i detekcji wodoru,
• czy w pomieszczeniu znajduje się strefa zagrożenia wybuchem,
• czy stanowisko nie spowoduje utrudnienia w prowadzeniu akcji gaśniczej,
• czy w otoczeniu nie wstępują stanowiska pracy stwarzające zagrożenie pożarem,
• czy pomieszczenie i jego konstrukcja jest łatwopalna.

Wymagania przeciwpożarowe dla stanowisk ładowania baterii akumulatorowych

1. Stanowisko powinno być wyraźnie wyznaczone i oznakowanie znakiem informacyjnym „miejsce ładowania wózków”, „zakaz używania otwartego ognia i palenia tytoniu”,
2. Stanowisko powinno być wyposażone w wentylację miejscową wyciągową Ex z nawiewem zgodnie z wytycznymi normy PN-EN 62485-3 Wymagania bezpieczeństwa dotyczące akumulatorów i ich  instalowania. Część 3: Akumulatory trakcyjne.
3. Stanowiska powinny być wyposażone w system detekcji wodoru z systemem alarmowania,
4. W obszarze min. 0,5 m od baterii należy zapewnić strefę bezpieczną – eliminując wszelkie możliwe źródła zapłonu w tym zapewnienie właściwości iskrobezpiecznych urządzeń elektrycznych w otoczeniu,
5. W pomieszczeniu, w którym znajduje się stanowisko ładowania wózków widłowych zakazuje się prowadzenia prac z użyciem otwartego ognia w tym zgrzewanie a także spawanie lub cięcie przy pomocy elektronarzędzi. Prace pożarowo niebezpieczne przeprowadza się po uprzednim ich zabezpieczeniu i uzyskaniu pozwolenia,
6. W pomieszczeniu, w którym znajduje się stanowisko ładowania wózków widłowych zakazuje się przechowywania gazów, cieczy i ciał stałych łatwopalnych jeśli nie została sporządzona odpowiednia ocena ryzyka wraz dokumentem zabezpieczenia przed wybuchem a także ocena ryzyka wybuchu,
7. Jeśli stanowisko ładowania znajduje się w pobliżu 1m od dróg transportowych stanowisko należy zabezpieczyć za pomocą konstrukcji stalowej z oznakowaniem żółto-czarnym,
8. Osoby zajmujące się ładowaniem wózków widłowych powinny zostać przeszkolone w zakresie bezpieczeństwa, w ramach instruktażu stanowiskowego, przed dopuszczeniem do wykonywania czynności związanych z ładowaniem akumulatorów,
9. Stanowisko powinno być umieszczone z dala od dróg ewakuacyjnych,
10. Przy stanowisku w maks. Odległości 5 m i min. 1 m należy zapewnić gaśnicę proszkową ABC min. 6 kg.

Wymagania przeciwpożarowe dla pomieszczeń ładowania baterii akumulatorowych

1. Pomieszczenie powinno być wyraźnie wyznaczone i oznakowanie znakiem informacyjnym „miejsce ładowania wózków”, „zakaz używania otwartego ognia i palenia tytoniu”,
2. Pomieszczenie powinno posiadać albo odpowiednią wentylację zapewniającą bezpieczne warunki albo stanowiska ładowania powinny być wyposażone w wentylację miejscową stanowisk wyciągową Ex z nawiewem zgodnie z wytycznymi normy PN-EN 62485-3 Wymagania bezpieczeństwa dotyczące akumulatorów i ich  instalowania. Część 3: Akumulatory trakcyjne.
3. Pomieszczenie lub stanowiska powinny być wyposażone w system detekcji wodoru z systemem alarmowania,
4. W obszarze min. 0,5 m od baterii należy zapewnić strefę bezpieczną – eliminując wszelkie możliwe źródła zapłonu w tym zapewnienie właściwości iskrobezpiecznych urządzeń elektrycznych w otoczeniu,
5. Zakazuje się prowadzenia prac z użyciem otwartego ognia w tym zgrzewanie a także spawanie lub cięcie przy pomocy elektronarzędzi. Prace pożarowo niebezpieczne przeprowadza się po uprzednim ich zabezpieczeniu i uzyskaniu pozwolenia,
6. Zakazuje się przechowywania gazów, cieczy i ciał stałych łatwopalnych w pomieszczeniu magazynowania/ładowania baterii akumulatorowych,
7. Należy zapewnić odpowiednie warunki ewakuacji z pomieszczenia
8. Drzwi ewakuacyjne powinny otwierać się na zewnątrz pomieszczenia,
9. Osoby zajmujące się ładowaniem wózków widłowych powinny zostać przeszkolone w zakresie bezpieczeństwa, w ramach instruktażu stanowiskowego, przed dopuszczeniem do wykonywania czynności związanych z ładowaniem akumulatorów,
10. Stanowiska ładowania powinny być umieszczone z dala od wyjść ewakuacyjnych jeśli pomieszczenie posiada osobne wyjście ewakuacyjne prowadzące na zewnątrz budynku lub do innej strefy pożarowej,
11. Regały magazynowe dla baterii akumulatorowych powinny nie zagradzać przejścia ewakuacyjnego lub uniemożliwiać bezpieczne wyjście z pomieszczenia,
12. W pomieszczeniu należy zapewnić odpowiednią ilość środka gaśniczego,
13. Ściany i podłoga pomieszczenia wykonana z materiału kwasoodpornego.
14. W pomieszczeniu należy zapewnić prysznic bezpieczeństwa ze stacją do przemywania oczu,
15. Należy zapewnić wydzielenie pożarowe pomieszczenia,

Jeśli obiekt wyposażony jest w system sygnalizacji pożaru należy rozważyć zastosowanie detektorów pożaru UV-IR ze względu na to, że wodór pali się bez widocznego płomienia.

Zapraszamy do obejrzenia „niewidzialnego” płomienia w poniższym wideo.

Jak często dochodzi do pożarów związanych z akumulatorami kwasowymi?

Do zdarzeń pożaru lub wybuchu dochodzi cały czas choć w obecnych czasach ze względu na coraz zwiększą dbałość o bezpieczeństwo pożarowe i bhp jest ich coraz mniej.

Dlaczego w ogóle do tych zdarzeń dochodzi?

Niestety przyczyny incydentalnych wybuchów i pożarów nie zawsze są badane a jeśli są to nie zawsze udaje się poznać winowajcę. Natomiast należy mieć na uwadze, że do większości zdarzeń wybuchu czy pożaru dochodzi w wyniku:

• czynnika ludzkiego np. nieprzestrzeganie zasad bhp i ppoż., brak odpowiednich szkoleń itd.,
• czynnika mechanicznego np. uszkodzenie akumulatora,
• awarie urządzeń peryferyjnych.

JAK ZAPOBIEGAĆ POŻAROM I/LUB WYBUCHOM ZWIĄZANYMI Z ŁADOWANIEM LUB MAGAZYNOWANIEM AKUMULATORÓW / BATERII KWASOWYCH

Aby zwiększyć bezpieczeństwo w obszarze stanowisk czy pomieszczeń ładowania akumulatorów / baterii należy:

• ocenić zagrożenie wybuchem stanowiska i/lub pomieszczenia
• zaprojektować i wyposażyć stanowisko i/lub pomieszczenie w odpowiednie rozwiązania i urządzenia
• ocenić ryzyko wybuchu
• sporządzić dokument zabezpieczenia przed wybuchem
• zapewnić odpowiednie szkolenia dla Pracowników
• przeprowadzać okresowe kontrole
• przed wprowadzeniem zmian w już istniejących stanowiskach czy pomieszczeniach należy przejść przez ww. punkty.

The post WYMAGANIA PRZECIWPOŻAROWE DLA STANOWISK ŁADOWANIA AKUMULATORÓW W HALACH PRODUKCYJNYCH I MAGAZYNOWYCH first appeared on Firma Ppoż HAZ-CON.

Karta charakterystyki jest zbiorem informacji o produkcie/substancji/mieszaninie i ma na celu zapewnienie użytkownikom informacji o zagrożeniach, środkach pierwszej pomocy, postępowaniu podczas awarii i pożaru, sposobów bezpiecznego postępowania, magazynowania i postępowania z odpadem, konieczności stosowania środków ochrony indywidualnej poprzez dane szczegółowe jak dane fizykochemiczne, toksykologiczne, ekotoksykologiczne i prawne. W szczególności karta charakterystyki umożliwia pracodawcom stwierdzenie, czy w miejscu pracy znajdują się niebezpieczne środki chemiczne, a także ocenę wynikającego z ich zastosowania ryzyka dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników.

Co powinna zawierać karta charakterystyki?

Karta charakterystyki zawiera 16 sekcji, których treść jest określona rozporządzeniem ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) 2020/878 z dnia 18 czerwca 2020 r. zmieniające załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH).
„SEKCJA 1: Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa
1.1. Identyfikator produktu
1.2. Istotne zidentyfikowane zastosowania substancji lub mieszaniny oraz zastosowania odradzane
1.3. Dane dotyczące dostawcy karty charakterystyki
1.4. Numer telefonu alarmowego
SEKCJA 2: Identyfikacja zagrożeń
2.1. Klasyfikacja substancji lub mieszaniny
2.2. Elementy oznakowania
2.3. Inne zagrożenia
SEKCJA 3: Skład/informacja o składnikach
3.1. Substancje
3.2. Mieszaniny
SEKCJA 4: Środki pierwszej pomocy
4.1. Opis środków pierwszej pomocy
4.2. Najważniejsze ostre i opóźnione objawy oraz skutki narażenia
4.3.Wskazania dotyczące wszelkiej natychmiastowej pomocy lekarskiej i szczególnego postępowania z poszkodowanym
SEKCJA 5: Postępowanie w przypadku pożaru
5.1. Środki gaśnicze
5.2. Szczególne zagrożenia związane z substancją lub mieszaniną
5.3. Informacje dla straży pożarnej
SEKCJA 6: Postępowanie w przypadku niezamierzonego uwolnienia do środowiska
6.1. Indywidualne środki ostrożności, wyposażenie ochronne i procedury w sytuacjach awaryjnych
6.2. Środki ostrożności w zakresie ochrony środowiska
6.3. Metody i materiały zapobiegające rozprzestrzenianiu się skażenia i służące do usuwania skażenia 6.4. Odniesienia do innych sekcji
SEKCJA 7: Postępowanie z substancjami i mieszaninami oraz ich magazynowanie
7.1. Środki ostrożności dotyczące bezpiecznego postępowania
7.2. Warunki bezpiecznego magazynowania, w tym informacje dotyczące wszelkich wzajemnych niezgodności
7.3. Szczególne zastosowanie(-a) końcowe
SEKCJA 8: Kontrola narażenia/środki ochrony indywidualnej
8.1. Parametry dotyczące kontroli
8.2. Kontrola narażenia
SEKCJA 9: Właściwości fizyczne i chemiczne
9.1. Informacje na temat podstawowych właściwości fizycznych i chemicznych
9.2. Inne informacje
SEKCJA 10: Stabilność i reaktywność
10.1. Reaktywność
10.2. Stabilność chemiczna
10.3. Możliwość występowania niebezpiecznych reakcji
10.4. Warunki, których należy unikać
10.5. Materiały niezgodne
10.6. Niebezpieczne produkty rozkładu
SEKCJA 11: Informacje toksykologiczne
11.1. Informacje na temat klas zagrożenia zdefiniowanych w rozporządzeniu (WE) nr 1272/2008
11.2. Informacje o innych zagrożeniach
SEKCJA 12: Informacje ekologiczne
12.1. Toksyczność
12.2. Trwałość i zdolność do rozkładu
12.3. Zdolność do bioakumulacji
12.4. Mobilność w glebie
12.5. Wyniki oceny właściwości PBT i vPvB
12.6. Właściwości zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego
12.7. Inne szkodliwe skutki działania
SEKCJA 13: Postępowanie z odpadami
13.1. Metody unieszkodliwiania odpadów
SEKCJA 14: Informacje dotyczące transportu
14.1. Numer UN lub numer identyfikacyjny ID
14.2. Prawidłowa nazwa przewozowa UN
14.3. Klasa(-y) zagrożenia w transporcie
14.4. Grupa pakowania
14.5. Zagrożenia dla środowiska
14.6. Szczególne środki ostrożności dla użytkowników
14.7. Transport morski luzem zgodnie z instrumentami IMO
SEKCJA 15: Informacje dotyczące przepisów prawnych
15.1.Przepisy prawne dotyczące bezpieczeństwa, zdrowia i ochrony środowiska specyficzne dla substancji lub mieszaniny
15.2. Ocena bezpieczeństwa chemicznego
SEKCJA 16: Inne informacje”

Jak sporządzić kartę charakterystyki?

Kartę charakterystyki sporządza się na podstawie klasyfikacji substancji lub mieszaniny, dostępnych danych identyfikacyjnych, PNEC, DNEL, toksykologicznych, ekotoksykologicznych i fizykochemicznych. Aby tworzyć karty charakterystyki należy przejść szkolenie z kart charakterystyki oraz szkolenia przypominające.

Kiedy wymagany jest MSDS, karta charakterystyki?

Karta charakterystyki jest wymagana:

• obowiązkowo:
  a) w przypadku gdy substancja lub mieszanina spełniają kryteria klasyfikujące je jako stwarzające zagrożenie zgodnie z rozporządzeniem CLP lub
  b) w przypadku gdy substancja jest trwała, wykazująca zdolność do bioakumulacji i toksyczna (PBT) lub bardzo trwała i wykazująca bardzo dużą zdolność do bioakumulacji (vPvB) lub
  c) substancji ujętej na liście kandydackiej substancji stanowiących bardzo duże zagrożenie (SVHC).
• na żądanie:
  Dostawca dostarcza odbiorcy na jego żądanie kartę charakterystyki jeżeli mieszanina nie spełnia kryteriów klasyfikacji jako stwarzająca zagrożenie zgodnie z rozp. CLP, ale zawiera:
  a) w stężeniach wynoszących osobno co najmniej 1 % wag. w przypadku mieszanin nie występujących w postaci gazu oraz co najmniej 0,2 % obj. w przypadku mieszanin występujących w postaci gazu, substancję, która stwarza zagrożenie dla zdrowia ludzkiego lub środowiska; lub
  b) w stężeniach wynoszących osobno co najmniej 0,1 % wag. w przypadku mieszanin niewystępujących w postaci gazu przynajmniej jedną substancję, która jest rakotwórcza kategorii 2 lub działa szkodliwie na rozrodczość kategorii 1A, 1B i 2, działa uczulająco na skórę, kategorii 1, lub działa uczulająco na drogi oddechowe, kategorii 1, lub ma wpływ na laktację lub oddziałuje szkodliwie na dzieci karmione piersią lub jest trwała, wykazująca zdolność do bioakumulacji i toksyczna (PBT) zgodnie z kryteriami określonymi w załączniku XIII lub bardzo trwała i wykazująca bardzo dużą zdolność do bioakumulacji (vPvB) zgodnie z kryteriami określonymi w załączniku XIII lub która została umieszczona na liście sporządzonej zgodnie z art. 59 ust. 1 z powodów innych niż określone w lit. a); lub
  c) substancję, w przypadku której zostały określone we Wspólnocie najwyższe dopuszczalne stężenia w środowisku pracy.
  
  Jeżeli dalszy użytkownik lub dystrybutor nie żąda karty charakterystyki, nie musi ona być dostarczona, jeżeli substancjom stwarzającym zagrożenie lub mieszaninom stwarzającym zagrożenie oferowanym lub sprzedawanym ogółowi społeczeństwa towarzyszy dostateczna informacja, pozwalająca użytkownikom na podjęcie niezbędnych środków dotyczących ochrony zdrowia ludzkiego, bezpieczeństwa i środowiska.

Gdzie znaleźć karty charakterystyki?

Wraz z pierwszym zakupem substancji lub mieszaniny otrzymujesz od producenta lub dostawcy kartę charakterystyki. Karta powinna być udostępniona bezpłatnie. Jeśli jej nie otrzymałeś zwróć się bezpośrednio do producenta lub dostawcy. Aktualizacja dostarczana jest odbiorcom substancji lub mieszaniny, którym dostawcy dostarczyli tę substancję lub mieszaninę w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Zamieszczenie na stronie internetowej – nie jest dostarczeniem wiec nie można pobierać dowolnie kart charakterystyki ze strony producenta/dostawcy.

Czy mogę udostępnić karty charakterystyki na stronie internetowej do pobrania?

Nie. Można dostarczać karty charakterystyki poprzez podanie linka. Ale:
1) Link jest bezpośredni i prowadzi do konkretnej karty charakterystyki dla dostarczonej substancji/mieszaniny chemicznej
2) Łącze jest niezawodne i działa; powinno pozostawać aktywne w sposób ciągły, a najlepiej na stałe
3) Jeśli nie można zapewnić stałej działalności, dostawca powinien ostrzec klienta o tymczasowej dostępności i czasie jej trwania, aby umożliwić klientowi pobranie karty charakterystyki
4) Aktualizacje linku (np. Ze względu na zmiany w serwisie) należy aktywnie przesyłać do klienta
5) Aktualizacje samej karty charakterystyki muszą być również aktywnie przekazywane klientowi
6) Nie powinno być przeszkód w dostępie do karty charakterystyki podczas korzystania z łącza – np. Nie może być wymagane logowanie ani rejestracja.

Kto sprawdza karty charakterystyki?

Na terenie Polski nadzór i kontrolę nad klasyfikacją, oznakowaniem i pakowaniem sprawuje Państwowa Inspekcja Sanitarna.

Jakie piktogramy występują na karcie charakterystyki?

W karcie charakterystyki występują piktogramy zgodnie z klasą i kategorią zagrożenia uwzględniając zasady pierwszeństwa jeśli występuje więcej niż 1 piktogram. Wyróżniamy 9 różnych piktogramów ostrzegawczych.

Czy karta charakterystyki musi być w języku polskim?

Kartę charakterystyki dostarcza się w językach urzędowych państw członkowskich, na terytorium których substancja lub mieszanina jest wprowadzany do obrotu, chyba że zainteresowane państwa członkowskie postanowią inaczej. W Polsce językiem urzędowym jest język polski wobec czego producenci i/lub dostawcy mają obowiązek udostępniania bezpłatnie kart charakterystyki w języku polskim. To oznacza również, że producent czy dostawca nie może nam zaproponować przetłumaczenia we własnym zakresie takiej karty charakterystyki i zwrot pieniędzy za nie.

Jak długo ważna jest karta charakterystyki?

Karta charakterystyki zachowuje ważność do momentu zaktualizowania informacji w niej zawartych przez producenta lub dostawcę lub do momentu zakończenia okresu przejściowego wprowadzającego nowe wymogi dotyczące kart charakterystyki. Karty sporządzone do dnia 31 grudnia 2020 roku zachowują ważność do dnia 31 grudnia 2022 r. Karty sporządzone po 1 stycznia 2021 r. zgodnie
z rozporządzeniem komisji (UE) 2020/878 z dnia 18 czerwca 2020 r. zachowują ważność do momentu zaktualizowania informacji w niej zawartych przez producenta lub dostawcę opatrzonej datą aktualizacji.

Co ile powinny być aktualizowane karty charakterystyki?

Aktualizacja karty charakterystyki wykonywana jest niezwłocznie w następujących sytuacjach:
a) gdy tylko pojawią się nowe informacje, które mogą mieć wpływ na środki kontroli ryzyka, lub nowe informacje o zagrożeniach;
b) w przypadku udzielenia lub odmowy udzielenia zezwolenia
c) w przypadku zastosowania ograniczenia
d) gdy w obecnej wersji karty charakterystyki dokonano błędnej klasyfikacji CLP, identyfikacji substancji lub mieszaniny, umieszczono błędne informacje lub ich nie podano a są wymagane.

Ile należy przechowywać karty charakterystyki?

Karty charakterystyki należy przechowywać przez co najmniej 10 lat od ostatniej daty produkcji, importu, dostawy lub zastosowania substancji lub mieszaniny.

Czy trzeba archiwizować karty charakterystyki?

Tak. Każdy producent, importer, dalszy użytkownik i dystrybutor gromadzi i przechowuje gotowe do udostępnienia wszelkie informacje wymagane od niego w celu wypełniania obowiązków wynikających z przepisów rozporządzenia REACH przez okres co najmniej 10 lat od ostatniej daty produkcji, importu, dostawy lub zastosowania substancji lub mieszaniny. Każdy producent, importer, dalszy użytkownik lub dystrybutor niezwłocznie przedkłada lub udostępnia te informacje na wniosek każdego właściwego organu państwa członkowskiego, na terytorium którego ma on swoją siedzibę.

Co to jest scenariusz narażenia?

Scenariusz narażenia oznacza zespół warunków, w tym warunków operacyjnych i środków związanych z zarządzaniem ryzykiem, opisujących sposób produkcji lub stosowania substancji podczas jej etapów istnienia oraz sposób, w jaki producent lub importer kontroluje narażenie ludzi i środowiska lub w jaki zaleca dalszemu użytkownikowi sprawowanie takiej kontroli. Scenariusze narażenia mogą obejmować jeden określony proces lub zastosowanie lub też kilka procesów lub zastosowań, stosownie do sytuacji. Scenariusze narażenia są dołączane jako załącznik do karty charakterystyki stanowiąc rozszerzoną kartę charakterystyki.

Do czego służą scenariusze narażenia?

Scenariusze narażenia służą do identyfikacji środków zarządzania ryzykiem na stanowiskach pracy w danym sektorze zastosowania substancji a dla producentów mieszanin do określenia informacji o bezpiecznym stosowaniu mieszaniny w sekcji 8 karty charakterystyki (na podstawie informacji pochodzących ze scenariuszy narażenia substancji wchodzących w skład mieszanin).

Czy każdy produkt musi mieć kartę charakterystyki?

Nie. Jeżeli substancja lub mieszanina jest sprzedawana ogółowi społeczeństwa, karta charakterystyki nie musi być przekazana, chyba że zażąda jej dalszy użytkownik lub dystrybutor.

W którym punkcie karty charakterystyki można znaleźć informacje o zalecanych środkach ochrony osobistej?

Sekcja 8 karty charakterystyki i podsekcja 8.2.2 Indywidualne środki ochrony takie jak indywidualne wyposażenie ochronne. Tam znajdują się wszelkie informacje dotyczące ochrony oczu lub twarzy, skóry (w tym ochrona rąk i pozostałych części ciała), ochrona dróg oddechowych, zagrożenia termiczne.

Czy w zakładzie pracy pracodawca ma obowiązek posiadania spisu kart charakterystyki?

Tak ale tylko tych, które stwarzają zagrożenie czyli substancje i mieszaniny posiadające klasyfikację CLP. Na podstawie ustawy Kodeksu pracy, Art. 221, §3 „Niedopuszczalne jest stosowanie substancji niebezpiecznej, mieszaniny niebezpiecznej, substancji stwarzającej zagrożenie lub mieszaniny stwarzającej zagrożenie bez posiadania aktualnego spisu tych substancji i mieszanin oraz kart charakterystyki, a także opakowań zabezpieczających przed ich szkodliwym działaniem, pożarem lub wybuchem”.

Kiedy w zakładzie pracy pracodawca ma obowiązek posiadania kart charakterystyki substancji chemicznych?

Gdy pracodawca stosuje, magazynuje w swojej działalności substancje lub mieszaniny stwarzające zagrożenie.

Jak sprawdzić czy substancja jest niebezpieczna?

W sekcji 2 karty charakterystyki znajdują się informacje o zagrożeniach oraz na etykiecie opakowania znajdują się odpowiednie zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia i piktogramy.

The post CO TO JEST KARTA CHARAKTERYSTYKI? Q&A first appeared on Firma Ppoż HAZ-CON.

Wielu Przedsiębiorców słysząc o Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego myśli jak o dokumencie, który muszą mieć ze względu na obowiązek prawny, a nie ze względu jego wartości w zakresie poprawy bezpieczeństwa pożarowego oraz organizacji sprawnej ewakuacji. My myślimy o tym, jak o dokumencie który steruje wszelkimi procesami od momentu powstania pożaru do wezwania odpowiedniej pomocy, zwalczania pożarów i bezpiecznej ewakuacji z zagrożonego budynku. Właśnie Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego określa warunki ochrony przeciwpożarowej panujące na obiektach i jest doskonałym źródłem informacji dla użytkowników w zakresie postępowania w razie wystąpienia zagrożenia pożarowego oraz dla Straży Pożarnej, którzy przyjeżdżając na akcję ratowniczo-gaśniczą czerpią informacje odnośnie charakterystyki obiektu oraz zagrożeń (np. strefy zagrożenia wybuchem, składowane substancje chemiczne itp.) występujących w obiekcie właśnie z Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego, ale wszystko po kolei. Skąd w ogóle obowiązek posiadania tego dokumentu Obowiązek wdrożenia Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego jest podyktowany przez Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. 2010 nr 109, poz. 719 z późn. zm.). 

Ale czy wszystkie obiekty powinny posiadać taki dokument? Otóż powyżej wspominane rozporządzenie nie obliguje nas do wdrożenia Instrukcji  w sytuacji gdy obiekty lub ich części (budynki przeznaczone do wykonywania funkcji użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjne, magazynowe oraz inwentarskie), pod warunkiem że nie występują w nich strefy zagrożenia wybuchem i dodatkowo:

1. kubatura brutto budynku lub jego części stanowiącej odrębną strefę pożarową nie przekracza 1000 m³, z zastrzeżeniem pkt. 2,
2. kubatura brutto budynku inwentarskiego nie przekracza 1500 m³,
3. powierzchnia strefy pożarowej obiektu innego niż budynek nie przekracza 1000 m².

W takiej sytuacji, gdy nasz budynek (ZL lub PM) posiada kubaturę większa niż 1000 m³, dla budynku inwentarskiego kubaturę większa niż 1500 m³ lub powierzchnia strefy pożarowej obiektu innego niż budynek przekracza 1000 m² musimy wdrożyć Instrukcję Bezpieczeństwa Pożarowego do obowiązkowego stosowania na terenie obiektu.

Jak już ustaliliśmy czy nasz obiekt wymaga opracowania to następnym pytaniem jest, jakie informacje powinna zawierać dobrze opracowana Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego?

Poniżej przedstawiamy zakres wymaganych informacji oraz je pokrótce rozwijamy i przytaczamy najczęściej pojawiające się błędy w tego typu dokumentach:

Warunki ochrony przeciwpożarowej, wynikające z przeznaczenia, sposobu użytkowania, prowadzonego procesu technologicznego, magazynowania (składowania) i warunków technicznych obiektu, w tym zagrożenia wybuchem;

Bardzo ważny punkt zarówno dla użytkowników obiektu jak i dla Straży Pożarnej, w nim są zawarte wszelkie informacje z jakim typem obiektu mamy do czynienia (ZL, PM, czy IN), gdzie znajdują się newralgiczne miejsca np. strefy zagrożenia wybuchem, magazyny chemiczne czy instalacje związane z procesem technologicznym mogącym mieć kluczowe znaczenie podczas akcji ratowniczo-gaśniczej. Przede wszystkim ten punkt określa czy jest to budynek użyteczności publicznej czy produkcyjno magazynowy lub inwentarski, określone zostają prowadzone procesy technologiczne tj. produkcja chemikaliów, magazynowanie chemikaliów, działalność lecznica (szpitale, przychodnie), działalność hotelarska itp. Określone zostają warunki techniczne obiektu w tym powierzchnia, kubatura, wysokość lub ilość kondygnacji budynku, gęstość obciążenia ogniowego, ilość użytkowników tego obiektu i wiele innych. Niestety wielu autorów nie przykłada należytej uwagi do tego punktu, ponieważ pojawiają się mało konkretne informacje tj. „budynek produkcji chemicznej” co jest mało precyzyjnym stwierdzeniem. Zapis ten powinien być rozwinięty o wykaz najbardziej niebezpiecznych substancji stwarzających zagrożenie, które są stosowane do produkcji lub magazynowane na terenie zakładu pracy ze wskazaniem parametrów pożarowych tych substancji, ilości mogącej znajdować się na terenie obiektu oraz z graficznym wskazaniem miejsca przechowywania tych substancji, ale o tym w dalszej części artykułu odnośnie planów graficznych. Kolejnym często widocznym błędem jest określanie gęstości obciążenia ogniowego, która często jest po prostu przepisywana z dokumentacji powykonawczej. Właściwym jest wykonanie obliczeń gęstości obciążenia ogniowego przy spalaniu materiałów palnych na podstawie Polskiej Normy PN-B-02852:2001, dzięki której będziemy w stanie określić czy nasz obiekt posiada odpowiednie zabezpieczenia (wymagana klasa odporności pożarowej i elementów budynku oraz nie przekroczona powierzchnia strefy pożarowej). W tym punkcie powinny zostać zawarte również informacje odnośnie stref zagrożonych wybuchem, z podaniem miejsc występowania, rodzaju substancji stwarzającej zagrożenie (pary/gazy lub pyły), określeniem typu strefy zagrożenia wybuchem oraz wielkością tej strefy. Również ten punkt jest często pomijany przez wielu autorów.

Określenie wyposażenia w wymaganie urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice oraz sposoby poddawania ich przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym

Informacje zawarte odnośnie zastosowanych urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w obiekcie są niezwykle istotne dla użytkowników obiektu. Opisane są tutaj sposoby użycia sprzętu oraz wszelkie wymagania w zakresie odległości do tego typu sprzętu czy ilości wymaganej prawem – np. ile środka gaśniczego powinno się w danym budynku znajdować. Bardzo często spotykanym błędem jest rozpisywanie ile np. powinno być gaśnic w budynku, ale nie jest brany pod uwagę stan rzeczywisty np. czy została zapewniona odpowiednia ilość środka gaśniczego. Bardzo ważna jest tutaj wizja lokalna, która ułatwi określenie stanu panującego w budynku celem weryfikacji czy wszelkie warunki zostały spełnione. Dodatkowo obowiązkowe jest wprowadzanie odpowiednich czasookresów dla przeglądów technicznych oraz konserwacyjnych – dla urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic co najmniej raz w roku lub częściej jeżeli wymaga tego producent.

Sposoby postępowania na wypadek pożaru i inne zagrożenia

Zawarte zostają tutaj procesy dotyczące sposobu postępowania na wypadek pożaru – od sposobu gaszenia pożaru z użyciem urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, poprzez realizację procesów po których dochodzi do wykrycia pożaru przez System Sygnalizacji Pożaru (SSP), aż do zażegnania zagrożenia lub przyjazdu Straży Pożarnej, gdzie zgodnie z prawem mamy obowiązek poddać się realizacji poleceń przekazywanych przez dowódcę jednostki ratowniczo-gaśniczej. Często wielu autorów nie powołuje się na inne zagrożenia, a wszystko jest kwestią indywidualną dla danego budynku w zależności od jego charakterystyki. Dla budynków użyteczności publicznej tj. szpitale lub urzędy miejskie jednym
z dodatkowych zagrożeń może być np. zagrożenie terrorystyczne. Innym zauważanym błędem jest opisywanie procesów związanych z Systemem Sygnalizacji Pożarowej, gdzie zostają opisywane czasy reakcji. Jednym z dokumentów opisujących takie procesy jest Scenariusz Pożarowy, który uwzględnia czas T1, czyli czas na potwierdzenie I stopnia alarmu, który pojawia się na Centrali SSP, oraz czasu T2, który odnosi się do rozpoznania zagrożenia – sprawdzenie czy jest faktycznie zagrożenie pożarowe lub doszło do wyzwolenia alarmu w ramach usterki lub czynnika ludzkiego. Często zdarza się tak, że w Scenariuszu zostają rozpisane konkretne czasy, które podczas użytkowania budynku zostają dostosowane do obecnych wymogów. Ustawione czasy są kwestią indywidualną dla danego budynku, ale zgodnie z Zarządzeniem Komendanta Miejskiego PSP łączny czas reakcji nie powinien przekraczać 10 minut. Dlatego też każdorazowo przed opisywaniem tego procesu w IBP należy tą informację zweryfikować, aby nie wprowadzać użytkowników budynku odpowiedzialnych za System Sygnalizacji Pożarowej czytających Instrukcję w błąd.

Sposoby zabezpieczenia prac niebezpiecznych pod względem pożarowym, jeżeli takie prace są przewidywane

Pracami niebezpiecznymi pod względem pożarowym są prace remontowo-budowlane związane z użyciem otwartego ognia, cięciem z wytwarzaniem iskier mechanicznych i spawaniem, prowadzone wewnątrz lub na dachach obiektów, na przyległych do nich terenach oraz placach składowych, a także prace remontowo-budowlane wykonywane w strefach zagrożenia wybuchem. Ważne w tym aspekcie jest opisanie odpowiednich procedur mających na celu weryfikację rodzaju wykonywanych prac przed ich rozpoczęciem, wydawanie systemów pozwoleń na prowadzenie tego typu prac oraz ustalenie sposobu weryfikacji wykonanej pracy czy nie istnieje zagrożenie pożarowe. Istotne jest w szczególności odpowiednie zabezpieczenie tego typu prac tj. zapewnienie odpowiedniego sprzętu gaśniczego, sprawdzanie miejsca pracy czy nie pojawiają się inne szczególne zagrożenia tj. pozostałości gazów/substancji łatwopalnych w zbiornikach lub rurociągach lub np. pyłów na stanowisku pracy
w którym mają być prowadzone procesy spawania lub cięcia z możliwością powstawania iskier. Istotne jest również odpowiednie zabezpieczenie obszaru pracy po jej zakończeniu, która będzie obejmowała procedurę sprawdzania miejsca w okresie od zakończenia prac do np. 8 godzin po jej wykonaniu.

Warunki i organizacja ewakuacji ludzi oraz praktyczne sposoby ich sprawdzania

Ewakuacja jest bardzo ważnym aspektem w rzeczywistości oraz w tym dokumencie. W sytuacji gdy do momentu przyjazdu Straży Pożarnej nie zostanie przeprowadzona całkowita ewakuacja wszystkich użytkowników budynku, dowódca Straży Pożarnej będzie skupiał swoje działania w kwestii ratunkowej, dopiero w następnej kolejności w kwestii gaśniczej. Dlatego też dobrze opisany i zorganizowany proces ewakuacji wraz z systemem szkoleń jest niezwykle ważny. W przypadku obiektów, w których przebywa więcej niż 50 stałych użytkowników obowiązkowe jest (z wyjątkiem budynków mieszkalnych) praktyczne sprawdzenie organizacji oraz warunków ewakuacji z całego obiektu co najmniej raz na dwa lata. Dla obiektów w których cyklicznie zmienia się jednocześnie grupa powyżej 50 użytkowników (np. przedszkola, szkoły, akademiki) należy dokonać praktycznego sprawdzenia organizacji oraz warunków ewakuacji co najmniej raz do roku. Istotne jest, aby takie sprawdzenie dokonać w terminie do 3 miesięcy od dnia rozpoczęcia korzystania z obiektu przez nowych użytkowników. Niestety i tutaj również pojawiają się błędy związane ze zbyt uproszczonym opisem procesu ewakuacji, który nie zawsze odnosi się do możliwości i stanu rzeczywistego poszczególnych obiektów. Niezwykle ważne jest poznanie charakterystyki obiektu oraz odpowiednie podejście do tematu, który pozwoli nam opracować odpowiednią strategię ewakuacji użytkowników obiektu.

Sposoby zapoznania użytkowników obiektu, w tym zatrudnionych pracowników z przepisami przeciwpożarowymi oraz treścią przedmiotowej instrukcji

Zapoznanie użytkowników z przepisami przeciwpożarowymi oraz treścią Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego jest bardzo ważne – bez tego elementu skuteczna akcja gaśnicza oraz ewakuacyjna może nie przynieść oczekiwanych rezultatów. Jeżeli chodzi o szkolenia dla Pracowników to są one najczęściej organizowane razem ze szkoleniami wstępnymi i okresowymi w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. Jeżeli chodzi o praktyczne sprawdzenie sposobów ewakuacji to należy zorganizować szkolenia przed organizacją takich ćwiczeń. Dodatkowo istotne jest realizowanie szkoleń cyklicznych (najlepiej raz do roku) dla Pracowników, którzy wykonują pracę w strefach zagrożonych wybuchem. Najczęściej spotykanym sposobem zapoznawania się z przepisami przeciwpożarowymi i treścią instrukcji bezpieczeństwa pożarowymi przez pozostałych użytkowników obiektu (np. serwisy zewnętrzne) są przez szkolenia oraz broszury informacyjne.

Zadania i obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej dla osób będących ich stałymi użytkownikami

Punkt dotyczący sposobu realizacji procesów w zakresie ochrony przeciwpożarowej (zwalczanie pożarów, ewakuacja, procesy związane z systemem sygnalizacji pożarowej, dbanie o bezpieczeństwo pożarowe podczas użytkowania obiektu) dla wszystkich użytkowników obiektu. Każdy zakład powinien mieć wyznaczone odpowiednie osoby, które w razie zaistnienia zagrożenia pożarowego będą w stanie podjąć odpowiednie kroki w zakresie bezpiecznej i skutecznej ewakuacji czy podjęcia działań gaśniczych. Wiele zakładów wyznacza tzw. Koordynatora Ewakuacji (w razie potrzeby zastępców Koordynatora), którzy będą koordynowali bezpieczną ewakuację do momentu opuszczenia z obiektu wszystkich użytkowników i przyjazdu Straży Pożarnej.

Plany obiektów, obejmujące także ich usytuowanie, oraz terenu przyległego, z uwzględnieniem graficznych danych

Bardzo istotny punkt, ponieważ przedstawia nam wszystkie informacje dotyczące obiektu z graficznym przedstawieniem dróg ewakuacyjnych, występujących stref zagrożonych wybuchem i/lub pomieszczeń zagrożonych wybuchem, pomieszczeń w których są przechowywane substancje lub mieszaniny stwarzające zagrożenie czy rozmieszczenie urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic. Informacje jakie powinny znaleźć się na planach graficznych zostały uwzględnione w rozporządzeniu i są to:

a) powierzchnia, wysokość i liczba kondygnacji budynku,
b) odległości od obiektów sąsiadujących,
c) parametry pożarowe występujących substancji palnych,
d) występująca gęstość obciążenia ogniowego w strefie pożarowej lub w strefach pożarowych,
e) kategoria zagrożenia ludzi, przewidywana liczba osób na każdej kondygnacji i w poszczególnych pomieszczeniach,
f) lokalizacja pomieszczeń i przestrzeni zewnętrznych zaklasyfikowanych jako strefy zagrożenia wybuchem,
g) podział obiektu na strefy pożarowe,
h) warunki ewakuacji, ze wskazaniem kierunków i wyjść ewakuacyjnych,
i) miejsca usytuowania urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, kurków głównych instalacji gazowej, materiałów niebezpiecznych pożarowo oraz miejsc usytuowania elementów sterujących urządzeniami przeciwpożarowymi,
j) lokalizacja dojść do dźwigów dla ekip ratowniczych,
k) hydranty zewnętrznych oraz inne źródła wody do celów przeciwpożarowych,
l) drogi pożarowe i inne drogi dojazdowe, z zaznaczeniem wjazdów na teren ogrodzony.

Proszę zwrócić uwagę, że wszelkie informacje przedstawione na dobrze opracowanych planach dają pełny zarys informacji odnośnie rodzaju obiektu i zagrożeń na nim występujących dla dowódcy straży pożarnej, który będzie dobierał odpowiednią strategię ratowniczo-gaśniczą. Jednakże najbardziej istotną rolę będą pełnili użytkownicy obiektu, którzy w sposób precyzyjny będą w stanie przekazać wszelkie informacje mogące mieć istotny wpływ na szybkość zakończenia akcji prowadzonej przez strażaków. Tutaj dużą rolę ogrywają szkolenia a zwłaszcza znajomość instrukcji bezpieczeństwa pożarowego.

The post Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego – istotny dokument czy po prostu spełnienie wymogu prawnego? first appeared on Firma Ppoż HAZ-CON.

Ilość pożarów i wybuchów w lakierniach

Zapewne każdy z Was zada sobie pytanie – czy nie jest to robienie z igły widły, czy mówimy o realnym zagrożeniu czy o niespełnionych marzeniach roztropnego bhpowca? Popatrzmy na historię opublikowanych w źródłach internetowych zarejestrowanych zdarzeniach pożarowo-wybuchowych w lakierniach.

Poniżej przedstawiamy wykres zależności ilości zdarzeń od danego roku.

Z powyższego wynika, że znów mamy do czynienia z tendencją wzrostową takich zdarzeń… mamy w tym roku już 4 takie zdarzenia w przeciągu pierwszego kwartału. Dlatego nie możemy mówić o bezwzględnym bezpieczeństwie dlatego, że nigdy nie można wyeliminować błędu ludzkiego podczas pracy czy eksploatacji a nawet trzeba wziąć pod uwagę zawodność niektórych urządzeń. Natomiast skąd inwestorzy, właściciele i osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo mają wiedzieć gdzie to ryzyko jest duże i w jaki sposób go zmniejszyć? Takie informacje wynikają z oceny zagrożenia wybuchem czyli z dokumentu, który wskaże miejsca, w których występuje atmosfera potencjalnie wybuchowa a dokument zabezpieczenia przed wybuchem wskaże jakie ryzyko niesie ze sobą obecnie praca w tych miejscach a także jak jej przeciwdziałać oraz m.in. w jakich termiach dokonywać przeglądów zastosowanych zabezpieczeń. Oba dokumenty wynikają z polskiego prawodawstwa i wynikają z rozp. MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów a także z rozp. MG z dnia 8 lipca 2010 r. w sprawie minimalnych wymagań, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej.

Oczywiście poziom zabezpieczeń znacznie różni się pomiędzy różnymi typami lakierni – inaczej wygląda zabezpieczenie lakierni klasycznej natryskowej, lakierowania w polu elektrostatycznym, lakierni proszkowej a nawet tej zautomatyzowanej czy przemysłowej linii lakierniczej.

Niemniej jednak każde z rozwiązań technicznych wymaga okresowego dokonywania przeglądów a także przeglądu serwisowego kabiny. Na temat przeglądów serwisowych kabin przeczytacie w artykule Pana Wiesława Wielgołaskiego (link).

Podsumowanie strat materialnych i zdrowotnych

Straty jakie można ponieść w wyniku wybuchu lub pożaru lakierni są bardzo zróżnicowane z jednej przyczyny – rozmiaru strat. Odnotowano zdarzenia, których koszty restytucji szkód pożarowych wynosiły niewiele a także znalazły się takie, które pochłonęły kilkaset tysięcy złoty ale i kilka do nawet 5 mln euro. Wszystko zależy od kosztów jakie ponieśliśmy podczas inwestycji a także jakie koszty nas czekają, a które są związane z odbudową, naprawą, nowym zakupem itd. Oczywiście żyjemy w czasach, w których ubezpieczamy mienie ale często udaje się pokryć tylko część szkód wypłaconym odszkodowaniem a większość spraw kończy się w sądzie. Powód prosty i prozaiczny – jako właściciele czy zarządcy jesteśmy odpowiedzialni również za zapobieganie i zmniejszanie rozmiarów pożaru poprzez spełnienie wymagań prawnych odnośnie budynku, zabezpieczania materiałów niebezpiecznych pożarowo etc. Wynika to wprost z ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. Ale o tym problemie już w innym artykule.

Podobnie sytuacja wygląda jeśli chodzi o szkody na zdrowiu czy życiu ludzkim – były zarówno przypadki śmiertelne, poparzeń ciała, drobnych urazów jak i całkowity brak jakichkolwiek urazów. Część ze zdarzeń powstała podczas prac jak i podczas nieobecności personelu. Nie można natomiast powiedzieć, że ilość zdarzeń wypadków ciężkich jest niewielka w stosunku do całej ilości zdarzeń. W USA na 24 zdarzenia zdarzyły się 2 przypadki śmiertelne (link).

Odpowiedzialność karna

Wcześniej już wspomniana ustawa o ochronie przeciwpożarowej nakłada na właściciela, użytkownika lub zarządcę obowiązek zapewnienia w eksploatowanym obiekcie bezpieczeństwa pożarowego oraz warunków bezpiecznej ewakuacji ludzi i mienia w przypadku powstania zagrożenia. Ale co jeśli najmujemy budynek, w którym prowadzimy prace lakiernicze związane z zagrożeniem wybuchem? Zgodnie z art. 4 ust. 1a ww. ustawy odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje w całości lub w części ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem.

Z jakimi sankcjami liczymy się w przypadku gdy dojdzie do wybuchu? Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń i art.82 wskazuje, że podlegamy karze aresztu, grzywny albo karze nagany gdy dokonujemy czynności, które mogą spowodować pożar, jego rozprzestrzenianie się, utrudnienie prowadzenia działania ratowniczego lub ewakuacji, polegających na:

– używaniu otwartego ognia, paleniu tytoniu i stosowaniu innych czynników mogących zainicjować zapłon materiałów palnych,

– wykonywaniu prac niebezpiecznych pod względem pożarowym bez ich wymaganego zabezpieczenia,

– używaniu instalacji, urządzeń i narzędzi niepoddanych wymaganej kontroli lub niesprawnych technicznie albo użytkowaniu ich w sposób niezgodny z przeznaczeniem lub warunkami określonymi przez producenta, jeżeli może się to przyczynić do powstania pożaru, wybuchu lub rozprzestrzeniania ognia.

Wymiar kary pozbawienia wolności zależy od tego czy dokonaliśmy czynu mającego charakter sprowadzenia pożaru lub wybuchu (art. 163) czy bezpośrednio przyczyniliśmy się do zagrożenia prowadzącego do możliwości zaistnienia pożaru lub wybuchu (art. 164). Wobec czego jeśli w wyniku naszych zaniedbań polegających na np. braku odpowiednich przeglądów urządzeń czy instalacji w strefie zagrożonej wybuchem doszło do pożaru lub wybuchu wymiar kary wynosi od roku do 10 lat. Nieumyślność czynu powoduje obniżenie wyroku od 3 miesięcy do 5 lat. Natomiast jeżeli w następstwem jest śmierć człowieka lub ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12 (przy działaniu nieumyślnym od 6 miesięcy do lat 8).

Natomiast jeśli nie dojdzie do pożaru lub wybuchu a jedynie prowadzimy do możliwości jego powstania poprzez brak odpowiednich zabezpieczeń w strefach zagrożonych wybuchem podlegamy karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Ocena zagrożenia wybuchem

Dokument taki jak ocena zagrożenia wybuchem obejmuje:

– oszacowanie maksymalnego przyrostu ciśnienia spowodowanego przez wybuch z udziałem palnych substancji,

– wyznaczenie stref zagrożenia wybuchem oraz ich zasięg dla miejsc, w których są stosowane substancje palne.

Niestety często zdarza się, że nie znamy na etapie projektowania czy modernizowania lakierni – składu lakierów jakich będziemy przyszłościowo używać. Z resztą wszystko może się zmienić w trakcie użytkowania już kabiny. Dlatego zakłada się mieszaninę o najgorszych parametrach wybuchowych i pod tym kątem dokonuje się odpowiednich obliczeń.

Maksymalny przyrost ciśnienia wskaże nam czy pomieszczenie nie jest zagrożone wybuchem – jeśli tak to poziom zabezpieczeń i wymagania stawiane samej kabinie będą za sobą pociągały już duże koszty.

Jeśli pomieszczenie kabiny lakierniczej nie jest pomieszczeniem zagrożonym wybuchem wtedy przechodzimy do wyznaczenia strefy zagrożonej wybuchem. Oczywiście producent to zrobił już w momencie projektowania i dobierania urządzeń ale często tej dokumentacji nie ma i pracodawca jest zobowiązany zapewnić taki dokument na podstawie §37 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2010 nr 109 poz. 719). Z kolei jeśli modernizujemy – jest to po prostu część projektu budowlanego.

Natomiast pamiętajmy, że ocena zagrożenia wybuchem lakierni podlega aktualizacji w przypadku:

– zmiany procesu lakierowania np. z natryskowego zmieniamy na proszkowe,

– zmiany rodzaju substancji palnych w tym, zastosowania lakierów o zawartości palnych substancji, których stężenie przekracza wcześniejsze założenia,

– modernizacji wentylacji,

– zmiany dotyczącej wielkości kabiny lakierniczo-suszarniczej,

– zastosowania nowych otworów w kabinie lakierniczo-suszarniczej. Przynajmniej każda zmiana w strefie kabiny powinna być wcześniej skonsultowana z autorem dokumentu.

Dokument zabezpieczenia przed wybuchem

Dokument zabezpieczenia przed wybuchem określa:

– opis środków ochronnych ograniczających skutki wybuchu,

– wykaz przestrzeni zagrożonych wybuchem,

– oświadczenia Pracodawcy, że:

a. miejsca pracy, urządzenia, a także urządzenia ostrzegawcze są zaprojektowane, używane i konserwowane w sposób zapewniający bezpieczne i właściwe

ich funkcjonowanie,

b. urządzenia spełniają wymagane przewidziane w przepisach dotyczących minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy,

c. została dokonana ocena ryzyka związanego z możliwością wystąpienia atmosfery wybuchowej.

– terminy dokonywania przeglądu stosowanych środków ochronnych zapobiegających tworzeniu się, zapłonu atmosfery wybuchowej oraz ograniczających szkodliwy efekt wybuchu, w celu zapewnienia ochrony zdrowia i bezpieczeństwa osób pracujących.

– dla osób wykonujących pracę na rzecz różnych pracodawców w tym samym miejscu pracy:

a. opis środków ochronnych ograniczających skutek wybuchu,

b. zasad koordynacji stosowania tych środków przez pracodawcę odpowiedzialnego

za miejsce pracy,

c. celu koordynacji oraz metod i procedur jej wprowadzania.

– określenie prawdopodobieństwa i częstotliwości występowania atmosfer wybuchowych,

– identyfikację i ocenę zagrożeń wybuchem stwarzanych przez urządzenia i procesy technologiczne,

– oceną skali przewidywanych niepożądanych skutków wybuchu,

– wytyczne do konserwacji, przeglądów, remontów urządzeń zabudowanych w strefach zagrożonych wybuchem.

Dokument zabezpieczenia przed wybuchem jest równie ważnym dokumentem jeśli nie ważniejszym. Dlaczego? Dlatego, że ocenia ryzyko wystąpienia wybuchu we wcześniej wyznaczonych strefach. Ocena ryzyka może być przeprowadzona dowolną metodą – zazwyczaj metoda oceny dobierana jest przez autora. Niemniej jednak przy każdej ocenianej przyczynie wybuchu ryzyko powinno być wyznaczone przed wprowadzeniem zabezpieczeń a także po wprowadzeniu zabezpieczeń. Natomiast czy spotkał się ktoś z Was z uwzględnieniem w ocenie zdarzenia braku przeglądów zastosowanych zabezpieczeń? Czy tak jak na początku wspomnieliśmy, czy poziom ryzyka jest stały nawet jeśli wentylacja czy elektryka a także wentylatory w kanałach wywiewnych nie odbyły przeglądu w wyznaczonym terminie?  Nie jest bo prawdopodobieństwo zdarzenia gwałtownie się zwiększa a skutek zostaje nadal ten sam – wobec metody PHA ryzyko się zwiększa. Do czego nas zmusza takie podejście? Do tego, że praca w takich warunkach nie powinna mieć miejsca a jednak ma co wynika z naszego doświadczenia i nie tylko… może ma to jakiś związek z ilością ostatnich zdarzeń jakie przedstawiliśmy powyżej? Odpowiedź na to pytanie pozostawiamy już Państwu sobie samym…

Jeśli chcesz się dowiedzieć jak zwiększyć bezpieczeństwo w swojej lakierni skontaktuj się z nami.

The post Zagrożenia pożarowo-wybuchowe w kabinach lakierniczych first appeared on Firma Ppoż HAZ-CON.